Bếp lửa-  Bằng Việt

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ

Cục cục tác cục ta.

Trên con đường hành quân ra mặt trận, nữ thi sĩ Xuân Quỳnh, khi nghe tiếng gà nhảy ổ đã bồi hồi nhớ về quê hương,nhớ về người bà yêu quý. Cũng nhớ về bà, yêu quý bà, Bằng Việt lại bộc lộ tình cảm của mình qua hình ảnh bếp lửa trong bài thơ Bếp lửa. bằng cách sử dụng hình ảnh 1 cách sang tạo kết hợp với tấm logf tha thiết nhớ thương của 1 người cháu  khi đã đi xa, bài thơ đã cho ta cảm nhận 1 ttinhf cảm bà cháu vô cùng sâu nặng và đángquý.

           Bài thơ là dòng hồi y=tưởng của người cháu về bà wua những kỉ niệm thời thơ ấu. mạch cảm xúc của bài thơ bắt đầu từ hình ảnh bếp lửa- tình bà, đến những kỉ niệm về tình bà cháu, những suy ngẫm của cháu về bà và tình cảm của bà và khép lại bằng sự bộc lộ tình cảm của cháu đối với bà khi đã đi xa.

      Mở đàu bài thơ, nhà thơ đã gợi lên 1 tình cảm bà chaú sâu sắc qua hình ảnh bếp lửa:

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm

Một bếp lửa ấp iu nồng đượm

Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

            Ba câu thơ có 2 hình ảnh bếp lửa. “Một bếp lửa chờn vờn sương sớm” và “1 bếp lửa ấp iu nồng  đượm” . bếp lửa, 1 hinnhf ảnh khá quên thuộc vốn gần gũi, gắn bo với mỗi con người. cái bếp lửa chờn vờn sương sớm có lẽ là bếp lửa thật, bếp lửa đc nhóm lên bằng củi than , rơm rạ, bếp lửa mà nhà thơ nhìn thấy nơi thủ đô Maxcova xa xôi , nơi ông đang học tập. Trong sương m, tuyết trắng nơi đấtkhhách quê người, nhìn thấy bếp lửa chập chờn , bập bùng, nhà thơ lại chợt nhơ đến bếp lửa nơi quê nhà, bếp lửa ngày xưa bà vẫn nhóm lên. Hẳn mỗi khi trông thấy bếp lửa nhà thơ lại nhớ đếnbà nên câu thơ thứ hai là hình ảnh ẩn dụ đầy sang tạo: bếp lửa – tình bà. “ bếp luwaraaps iu nồng đượm”. phải chăng đó là hình ảnh người bà, là tình cảm ấp iu, yêu thương mà bà vẫn dành cho chá. Chính vì thế mà nhà thơ chợt thốt lên: “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa “. Dường như, nhà thơ ko thể kìm dc cảm xúc, bởi cháu quá yêu bà. Hình ảnh người bà hiện lên thật đẹp, thật chân thực như những người bà Việt Nam lam ũ, tần tảo “biết mấy nắng mưa”

       Từ hình ảnh bếp lửa,nhà thơ hồi tưởng về quá khứ, nhớ lại những năm tháng sống bên bà, được bà chăm sóc , yêu thương. Đó là những tháng năm không thể nào quên cháu ở cùng bà và cùng bếp lửa:      

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi

Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy

Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu

Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay.

       Mấy câu thơ gợi lại ko khí của những ngày đói năm 1945. Cuộc sống thật khó khan: đói mòn đói mỏi. bố thì đi làm kéo ngựa xe, đói deo con mắt, khô rạc ngựa gầy. Bốn tuổi, cháu chưa biết gì nhiều, nhưng cái ấn tượng vẫn còn hằn in sâu đậm trong tâm hồn bé dại ngà ấy là mùi khói. Cái mùi khói mà cháu quen bởi nó vẫn cứ hun nhèm mắt cháu. Ấn tượng ấy thật khó phai mờ. Mãi đến bây giờ cái ùi khói ấy như vẫn còn vương vấn ddaau đây mà mỗi lần nghĩ đến, cháu vẫn thấy sống mũi còn cay. Cách thể hiện thật độc đáo, thật giàu cảm xúc. Đọc câu thơ, ta nhận ra tình cảm mà nhà thơ, người cháu dành cho bà thật sâu sắc.

   Trong những ngày tháng đen tối ấy =, chÁU sống với ba. Kỉ niệm ngày xưa bỗng ùa về tràn ngập tâm hồn:

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

Khi tu hú kêu bà còn nhớ ko bà

Bà  hay kể chuyện những ngày ở Huế

               Suốt 8 năm ròng cháu ở cùng bà. Kỉ niệm ngày ấy gắn liền với tiếng chim tu hú. Nếu như  tiếng chim tu hú trong “Khi con tu hú” của Tố Hữu gợi lên 1 hè sôi động với nhiều màu sắc, âm thanh, ko gian cao rộng thì tiếng chim ttu hú của Bằng Việt lại vọng vào trong tâm tưởng, gợi ra 1 nỗi nhớ, 1 tình cảm da diết khôn khuây:

Tiếng tu hú sa mà tha thiết thế

Mẹ cùng cha công tác bận ko về

    Những năm tháng ấy mẹ cùng cha bận công tác  hoạt đông kháng chiến, cháu ở cùng bà. Bà l=ko chỉ đảm nhiệm vai trò của người bà hay kể chuyện mà bà còn thay cha mẹ chăm lo cho cháu:

Cháu ở cùng bà bà bảo cháu nghe

Bà day cháu làm bà chăm cháu học

       Trong những câu chuyện ngày xưa bà kể chắc là cuộc đời lao đao lận đận của bà những ngày ở Huế.  Giọng thơ có gì đó trầm buồn, nao nao. Câu chuyện cuẩ bà như hòa vào cùng â thanh của tiếng tu hú, được tiếng chim đệm vào nên nghe xao xuyến lạ lùng . Cả cuộc đời lầm than,đen tối, lận đận,vất vả của bầ ngỳ xưa như hiện ên trong trí tưởng tượng ngây thơ của đứa cháu. Chính vì thế mag cháu càng yêu bà, mến bà nhiều hơn:

Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc

Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà

Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

     Có lẽ người cháu là 1 người khá hạnh phúckhi dc sống 1 người bà như thế. Trong hoàn cảnh khốn khó, cháu vẫn luôn dc bà yêu thương, bảo ban, chăm  sóc. Cháu dc bà bảo cho nghe,bà dạy cho làm, bà chăm cho học,lại đc nghe bà kể chuyện ngày xưa. Bà vất vả tần tảo nuôi cháu lớn lên. Cháu hiểu rất rõ điều đó nên cháu càng yêu thương bà. Khổ thơ có ggiongj thơ trầm, buồn, lắng đọng và dc khép lại bằng 1 câu  hỏi tu từ. câu hỏi như 1 lời trách cứ…nhà thơ trách chim tu hú sao ko đến ở cùng bà. Trách chim tu hú hay nhà thơ tự trách mình?phải chăng nhà thơ cũng như con chim tu hú kia, thương bà nhiều lắm yêu bà nhiều lắm nhưng chẳng về ở cùng bà, mà chỉ cất tiếng yêu thương bà nơi cánh đồng xa lắc, tận thủ đô của nước Nga xa xôi, nơi đất khách quê người. kỉ niệm những năm tháng sống bên bà đc lồng ttrong âm thanh cuartieengs chim tu hú. Tiếng chim tu hú kết lại khổ thơ sao nghe khắc khoải, bồn chồn vang vọng, dư ba.

     Kỉ niệm vè những năm kháng chiến lại sống dậy trong lòng cháu. Kháng chiến gian khổ , giặc đốt làng, bà và  cháu dc sự bảo bọc của hang xóm láng giềng:

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi

Làng xóm bốn bên trở về lầm lui

Đỡ đần bà dựng lại túp lềutranh

                  Dường như, cùng với sự phát tiển của cách mạng, của cuộc kháng chiến tình cảm của bà cũng có những biến chuyển. đọc những khổ thơ trước,ta cảm nhận dc cuộc sống lầm than  côi cút, đơn độc của 2 bà cháu. Đến khổ thơ này thì cảm giác họ đang sống giữa xóm làng, với tình yêu thương của đồng bào, đồng chí. Và tình cảm của bà giờ ko chỉ dành riêng cho cháu mà còn mở rộng ra cho kháng  chiên, cho cách mạng qua lời bà dặn cháu:

Bố ở chiến khu bố còn việc bố

Mày có viết thư chứ kê này kể nọ

Cứ bảo nhà vẫn dc bình yên

   Bà cứ tần tảo, chịu đựng, chịu thương,hịu khó lo cho cháu, cho con và lo ho đất nc. Lòng bà thật mênh môngđáng quý và đáng trân trọng. bởi thế mà hằng ngày bà ko chỉ nhóm lên bếp lửa mafbaf còn nhóm lên ngọn lửa, ngọn lửa của tình yêu , ngọn lửa của niềm tin:

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen

Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn

Một ngọn lửa chứa niềm tin  dai dẳng

    Bếp lửa đã trở thành ngọn lửa. điệp ngữ “ 1 ngọn lửa”lặp đi lặp lại khẳng định tấm lòng của bà vì con vì chausvaf còn mở rộng hơn.từ bếp lửa bà nhóm lên hằng ngày, nay đã trở thành ngọn lửa. đó là ngọn lửa tình yêu của bà dành cho quê hương, đất nước và niềm tin của bà đối với sự thắng lợi của cách mạng, của kháng chiến.

                 Nhớ về những kỉ niệm với bà ngày xưa, nhà thơ càng cảm thấy cảm phục, trân trọng, yêu thương bà. Và  tình cảm ấy đc bộc lộ qua những suy ngẫm sâu sắc về bà, về bếp lửa:

Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ

Bà vẫn giữu thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa âp iu nồng đượm

Nhóm tình yêu thương khoai sắn ngọt bùi

Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ.

          Hình ảnh người bà hiện lên  thật đẹp. bà là tiêu biểu cho nhuwgx người bà Việt Nam: tần tảo,lam lũ, chắt chiu và giàu đức hi sinh.những năm gian khổ, bà dậy sớm và cho đến tận bây giờ,cuộc sống đã khá hơn, bà vẫn giữ thói quen dậy sớm. bà ko chỉ nhóm bếp lửa mà còn nhóm dậy trong cháu tình yêu đối với xóm kangf,với quê hương và đất nước một loạt từ” nhóm” dc lặp lại để nhấn mạnh, để ngợi ca giá trị của  bếp lửa, của tình bà. Phải chăng những hình ảnh gần gũi, bình dị , than thuộc mà vô cùng ý nghĩa aaysko chỉ gắn liền với tuổi thơ của người cháu- nhân vật trữ tình trong bài thơ – mà còn gắn với mỗi chúng ta. Đó là hình ảnh người bà Việt Nam luôn yêu thương cháu con. Đó là bếp lửa  tình người mà bà đã nhóm lên trong tâm hồn mỗi con người. bởi thế, kết thúc khổ thơ nhà thơ đã thốt lên:

                              Ôi kì lạ và thiêng liêng- Bếp lửa!

Câu thơ là 1 câu cảm thán, cảm xúc dào dạt, tuôn trào. Bếp lửa thiêng liêng và tình bà thật thiêng liêng, cao quý đến kì lạ. câu thơ là một sự tổng kết của Bằng Việt về giá trị cao cả của tình bà của “bếp lửa”

          Kết thúc bài thơ, nhà thơ trực tiếp bộc lộ tình cảm của mình trong hiện tại, khi đã đi xa:

                             “Giờ cháu đã đi xa . Có ngọn khói trăm tàu

                              Có lửa trong nhà, niềm vui trăm ngả

                              Nhưng chẳng lúc nào quên nhắc nhở

                             -Sáng mai này bà nhóm bếp lên chưa?

         Đứa cháu năm xưa giờ đã khôn lớn, đá đi nhiều nơi, đã tiếp xúc với cuộc đời rộng lớn, đã thêm niềm vui, đã gặp nhiều bếp lửa. Nhưng cháu vẫn không bao giờ nguôi quên nhớ về bà, nhớ về tình yêu bà. Nhà thơ Tế Hanh khi đi xa quê hương lại nhớ về “Cái mùi nồng mặn”. Xuân Quỳnh nhớ về bà qua “Tiếng gà cục tác”. Còn Bằng Việt, nhớ về quê hương là nhớ về hình ảnh của bà mỗi sớm mai nhóm bếp: “Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...” Câu thơ bộc lộ sâu đậm lòng kính yêu vô bờ bến của cháu dành cho bà. Chắc chắn, tình cảm ấy, hình ảnh ấy sẽ đi theo cháu suốt cả cuộc đời. VÀ điều đó cũng phải chỉ riêng nhà thơ, ngườ cháu- nhân vật trữ tình- trong bài thơ mà cũng là của mooix chúng ta dành cho những người bà kính yêu của mình.

       Tóm lại, bằng sự sang tạo hình ảnh Bếp lửa giàu ý nghĩa, cùng với tình cảm chân thực daanhf cho người bà kính yêu  của mình, Bằng Việt đã thành công trong việc bộc lộ tình cảm sâu nặng của cháu đối với bà và tình bà cháu. Bài thơ đã gợi  lên trong lòng bạn đọc nỗi xúc động và khơi gợi những tình cảm tốt đẹp về tình bà-cháu, tình cảm gia điình, tình yêu quên  hương, đất nước….